[../include/top.htm] New Page 1

Menu

Ban Điều hành
Chia Vui-Sẻ Buồn
Bản Tin NLS-BL
Nhắn tin-T́m bạn cũ
H́nh ảnh
Cập nhật danh sách
Vui buồn NLS
NLS Viết và Đọc
Trang Nhà


Ngày




 

::Tâm t́nh và kỷ niệm


Tản mạn về chữ Ăn (Nguyễn-Thượng-Chánh) Tâm t́nh và kỷ niệm
Jul 30 2008 / staff

 

Tiếng Việt ḿnh rất phong phú và rất đa dạng. Một tiếng hay một câu nào đó cũng có thể hiểu theo nhiều nghĩa, theo nhiều cách khác nhau, tùy theo địa phương, tùy Bắc, Trung, hay Nam, tùy cách nói, tùy lúc nói và cũng tùy theo giới nào nói nữa.

Nào là hiểu theo nghĩa trắng, nghĩa đen, nào là tiếng lóng, nói theo kiểu mật khẩu cho riêng một vài người hiểu mà thôi. Đôi khi c̣n nói lái nữa, chẳng hạn như, khi gặp nhau nếu có ai hỏi thăm th́ ḿnh nói ḿnh cũng vũ như cẫn (vẫn như cũ), hoặc Tết nhứt th́ chúc nhau mạnh sự ḷi (mọi sự lành).

Một số chữ hoặc một số tên như Thu, Lan, Đức, Paul, Cự, Bắc, Đại, Mao, Thái, Lài, Môn, Tôn, Công, Tốt vv… chỉ cần thêm phía sau một hai chữ khác là cái tên đẹp đẽ ban đầu sẽ biến thành tục tiểu hết biết luôn! Nói lái là sở trường của người miền Nam.

Càng trẻ th́ càng tếu, th́ nói lái càng dữ. Đàn ông con trai thường ưa nói lái hơn đàn bà con gái. Nói lái càng tục chừng nào th́ càng đă miệng chừng nấy! Khả năng nói lái chịu ảnh hưởng rất nhiều của giáo dục gia đ́nh, của tôn giáo và của môi trường sống chung quanh. Dường như năo của con người có khả năng chọn lọc và lựa chọn (sélectif) những ǵ nó muốn hiểu th́ hiểu, những ǵ nó muốn biết th́ biết, và những ǵ nó muốn nhớ th́ nhớ mà thôi, c̣n những ǵ nó không cần biết đến th́ nó lờ đi.

Bởi vậy trong cuộc sống hằng ngày thường xảy ra lắm chuyện ngộ nhận, hiểu lầm, có khi cười ra nước mắt. Ông nói gà, bà hiểu vịt là chuyện có thể xảy ra, đây chưa kể trường hợp bà nói thế để thử ḷng hay để gài bẫy ông, nếu ḿnh mà trả lời lạng quạng là có chuyện đó! Nói vậy mà không phải vậy, nội cái chữ ăn không thôi mà đôi khi cũng là đầu mối của nhiều thứ rắc rối trong cuộc đời, ăn đôi khi cũng không phải là ăn.

 Ăn để sống, chớ không phải sống để ăn. Đây là câu thường được các nhà đạo đức phán ra để dạy đời thiên hạ.Trâu ḅ, chó mèo, gà vịt chim chóc ǵ cũng đều phải ăn cả. Ăn thức ăn ǵ? Người và heo ăn đủ thứ, ăn cái ǵ cũng được hay là loài ăn tạp. Chó mèo hùm beo là loài ăn thịt, c̣n trâu ḅ dê cừu là loài ăn cỏ.

Ăn không no được gọi là ăn đói, c̣n ngược lại là ăn no. Ăn cũng biến thái theo thời gian và không gian.Thời ăn lông ở lỗ, người ta ăn những loại thức ăn ít cầu kỳ hơn ngày nay, cách biến chế món ăn cũng khác và đơn giản hơn. Đồ ăn mỗi nước mỗi khác. Cách nấu món ăn mỗi nhà cũng mỗi khác, và ít có bà nào chịu tiết lộ thật t́nh bửu bối làm món ăn của ḿnh cho các bà khác biết, vậy có hỏi nhau cũng vô ích mà thôi!

B́nh thường th́ có ba bữa ăn chính trong ngày, ăn sáng c̣n gọi là ăn điểm tâm hay ăn lót ḷng, ăn lót dạ, kế đến là ăn trưa và chót là ăn chiều. Có người c̣n chơi luôn một bữa ăn tối, ăn khuya nữa! Cuối tuần ḿnh muốn đổi gu, th́ đi ăn cơm Tây, ăn cơm Tàu, ăn Dim Sum, c̣n làm biếng ở nhà th́ ăn cơm tay cầm hoặc có ǵ ăn nấy.

Thỉnh thoảng ḿnh nổi hứng đi ăn cơm tiệm lạ miệng cũng thấy thích hơn là ăn cơm nhà hoài. Nếu phạm tội bị nhốt nằm khám th́ đành phải ăn cơm tù chán phèo và đói meo. Các thầy trong chùa có khi chỉ ăn ngọ, hay ăn trưa mà thôi.

Các nhà sư Thái Lan thuộc tiểu thừa, mỗi sáng phải ôm b́nh bát đi khất thực xin ăn, đồ ăn mặn, đồ ăn chay hay ăn lạt các thầy đều ok nhận hết. Sau lễ Phật th́ cúng vong, ḿnh ở lại ăn cơm chùa, khỏi phải trả đồng xu cắc bạc nào cả, nhưng cũng nên bỏ chút đỉnh tiền công đức tùy hỷ vào thùng cúng dường để chùa khỏi bị khánh tận sạt nghiệp khiến các thầy bị mất jobs hết!

Có người ăn bằng đũa, có người ăn bằng muỗng nĩa, nhưng cũng có người chỉ bóc thức ăn bằng tay như người Ấn độ vậy. H́nh như họ chỉ sử dụng có tay mặt để bóc đồ ăn mà thôi, c̣n tay trái th́ dành để rửa hay để chùi đ…

Có người ăn lấy ăn để v́ đói, cũng có người ăn no rồi mà vẫn phải ăn nữa để cho người khác được vui ḷng. Có người ăn v́ xả giao, rồi cũng c̣n có người ăn bằng con mắt, thí dụ như khi đọc được một quyển sách hay, người ta gọi đó là món ăn tinh-thần! Về cá tánh, có người th́ ba hoa chích cḥe hay nổ dữ lắm, c̣n có người th́ ba xạo, cương ẩu hết biết, ăn to nói lớn không ngán sợ nể nang ai hết. Người th́ bị ăn loi, ăn dao, ăn búa v́ cà chớn quá hay đi giựt đào, gù vợ người khác!

Có người lại hay ăn lạp xạp tối ngày để cho bớt sự buồn chán… Con nít đẻ ra, tháng đầu tiên th́ ăn đầy tháng, được tṛn 12 tháng th́ ăn thôi nôi, bắt cục sôi hay cây viết th́ biết sau nầy nó sẽ làm nghề ǵ (không chắc lắm!). Ngày nay, mỗi năm trẻ em đều ăn lễ sinh nhật của ḿnh, lănh ca đô cả đống, nghĩ lại tủi thân phận ḿnh v́ hồi nhỏ tui có bao giờ được ăn sinh nhật của tui lần nào đâu, chỉ có đi ăn đám giỗ, ăn đám ma hay ăn đám cưới của người khác mà thôi!

Theo phong tục VN, mỗi năm đều có nhiều ngày lễ ngày vía cho người sống và cho cả người chết, thường th́ những ngày lễ kỷ niệm nầy là những dịp để cùng nhau ăn nhậu cho thỏa thích, truyền thống nầy rất hay, cũng là dịp để anh em, bà con, họ hàng bạn bè gặp nhau một năm một lần để tâng bốc, tâm sự và có khi cũng để tuôn trút ra những chuyện gia đ́nh luôn thể! Mua nhà mới th́ phải làm tiệc ăn tân gia cho nó le, trước để nhận quà sau là để khoe của với người ta cho nó xôm tụ.

Sau đó th́ hai vợ chồng phải méo mặt ngày đêm ra sức kéo cày sạt gạch trong cả chục năm mới đủ tiền trả nợ thế chấp mọt ghê (mortgage)! Theo văn chương Cầu Ông Lănh, th́ ăn được xếp hàng đầu trong tứ khoái, đó là ăn, ngủ, ậy và ể, đây phải nói rơ là chuyện đớp hít ăn ngon, ăn sướng, ăn cho đă miệng mà thôi, tuy nói vậy chớ bốn cái tứ khoái nầy đều quan trọng như nhau, và có thể thay đổi thứ tự tùy theo người, theo hoàn cảnh, tuổi tác và sức khỏe của mỗi người nữa.

Hồi trẻ th́ tứ khoái rất mạnh, càng về già nó càng giảm đi lần lần để rồi tịt ng̣i luôn. Bốn cái đó có hanh thông th́ mới sống được, chớ nếu có một cái bị trục trặc là có chuyện đó. Các nhà đạo đức thiệt cũng như đạo đức giả, và các tôn giáo lớn thường hay khuyên con người cần phải kềm chế (control) ăn, ngủậy, c̣n lại món th́ họ tha cho, không đá động ǵ đến nó hết. Đối với các nhà sư Phật giáo, và các linh mục Công giáo nếu tu hành thật sự chính chắn th́ họ cần phải giữ giới, không có quyền nghĩ tới cái vụ kia, phải cố gắng diệt dục để mau được đắc quả mà c̣n lên Thiên Đàng hay Niết Bàn ǵ đó!

Ai cũng phải ăn hết, con nít đẻ ra 5-6 tháng răng cỏ vừa chốm nhú ra là bắt đầu ăn rồi. Bạ ǵ ăn nấy. Ăn suốt cuộc đời đến già răng cỏ rụng hết, gắn răng giả vô ăn tiếp. Đến khi ăn không nổi, hết muốn ăn nữa, nuốt không vô, th́ con cháu chở tía vô giao cho nhà thương lo. Người ta đút ống vô bao tử bôm thức ăn vô, đút ống vô lỗ mũi cho tía thở, đút ống vô chim cho tía đé, nhét vaseline vào lỗ đ.. cho trơn để tía ể cho dễ. Người tía toàn là dây nhợ và ống không hà, thấy tội lắm, tía càng ngày càng ốm nhom ốm nhách như con tép chỉ c̣n da bọc xương mà thôi.

Ngày nầy qua ngày nọ, tía nằm đó thoi thóp, ngáp ngáp mà hồn tía ở tận đâu đâu. Tía ơi, ngoài kia ṿng tử sinh Samsara đang chờ đón tía đó! Ngày xửa, ngày xưa, có một thi sĩ bất cần đời nên đă nói thu ăn măng trúc, đông ăn giá, xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao, rượu đến gốc cây ta sẽ nhấp, nh́n xem phú quư tựa chiêm bao. Đây là sống theo kiểu thiền, sống nhàn hạ, gần gũi với thiên nhiên quả là hạnh phúc quá rồi, ganh đua làm chi cho khổ cho mệt, nhưng ngày nay thử hỏi có mấy ai thực hiện được như thế đâu!

Hồi c̣n nhỏ ḿnh thích chơi nhà cḥi, nấu cơm ăn giả. Cũng có vài tṛ chơi ḿnh chơi ăn thiệt, như đánh bài, đánh cờ chẳng hạn. Ăn thua không quan  trọng, miễn sao được vui là đủ rồi. Có khi cũng chơi ăn gian, gây lộn, ăn thua đủ với nhau rồi cũng huề cả làng mà thôi. Ăn nhầm ǵ ba cái lẻ tẻ đó! Có nhà có cửa vẫn hơn là đi ăn nhờ ở đậu, ăn dầm nằm dề nhà người khác bị chủ nhà chửi là thứ đồ ăn ḅn, thứ đồ ăn hại.

Kẻ ăn người ở trong nhà, khi được chủ giao cho đi chợ, th́ có khi cũng ăn lời chút đỉnh, kiếm tí anh hai để ăn quà, ăn vặt…À, c̣n giải túc cầu World Cup vừa mới bắt đầu không biết trận sắp tới Đức có ăn nổi không đây? Đi ăn cưới, th́ lúc nào cũng bắt đầu bằng mấy món ăn chơi, sau đó rồi mới tới mấy món ăn thiệt, sao không thấy mấy món ăn giả đâu hết nhưng ngược lại th́ những lời đẩy đưa giả dối đầu môi chót lưỡi không thiếu ǵ. Lúc ăn, th́ có người ăn nói tía lia, gắp xĩa lung tung lia lịa như ở nhà vậy.

Cũng có người ăn nói rất bạt mạng bạo gan, nổ dữ lắm để bắt le, ăn ốc nói ṃ, ăn có nói không chê bai người nầy, kích bác người khác, móc ḷ người nọ, khoe ḿnh, khoe của, khoe con, h́nh như chỉ có một ḿnh họ là ngon lành, là chân lư c̣n tất cả người khác là đồ bỏ, là cỏ rác mà thôi! Ông già bà cả thường hay nói, ăn coi nồi ngồi coi hướng, đó là muốn dạy chúng ta khi ngồi vào bàn ăn, phải đàng hoàng ḍm trước ngó sau cho đúng phong cách của người lịch sự, kính trên, nhường dưới.

Miếng ăn là miếng tồi tàn, ư muốn nói cũng đừng v́ một miếng ăn mà phải bán rẻ nhân phẩm. Trong nhiều gia đ́nh cũng v́ giành ăn mà anh em phải xích mích nhau, kiểu chị ăn cá em mút xương, chị ăn kẹo em mút cây… xảy ra không thiếu ǵ, có khi sân si nổi lên dám nói lẩy là: nè, lấy đi, ăn dọng ǵ ăn đi! Có gia đ́nh th́ đời cha ăn mặn đời con khát nước th́ cũng đúng với quy luật thường t́nh của tạo hóa mà thôi.

Nhà ăn tập thể là nơi công nhân xí nghiệp vào đó để dùng bữa. Ham ăn hốt uống là chỉ những hạng người du thủ du thực chỉ biết có ăn mà thôi, ngoài ra các thứ khác đều không quan trọng. Ăn cỗ th́ đi trước c̣n lội nước th́ đi sau, khôn thấy mẹ! Có người ăn ở bất nhơn thất đức, nhưng ngược lại cũng có người ăn hành ở liền (ăn hiền ở lành). Ăn đồng chia cho đủ để tránh gây gổ với nhau.

Ở thôn quê, người ta ăn nói mộc mạc như ăn dằn bụng ba hột cơm rồi hăy ra đồng mần việc! Mấy bà già trầu th́ hay rủa mấy cậu thanh niên, bộ tụi bây ăn phải đồ dơ của ai hay sao mà ngu quá vậy. Hèn chi, mới có lắm người ngu như thế nầy! Nói vậy th́ đàn ông con trai Tây phương và VN ở thời đại văn minh bi giờ đều ngu hết hay sao vậy cà? Có đói bụng th́ ăn lai rai vài cái bánh tráng mè dằn bụng cho chắc ăn, chờ cơm chín rồi mới vô ngồi bàn.

Tại các xứ Âu Mỹ, đi làm thêm ngoài giờ quy định th́ được ăn tiền phụ trội, tiền súp (supplémentaire), hay tiền ô quờ thêm (overtime), một giờ tính bằng một giờ rưỡi, hoặc bằng hai giờ. Khi bị mất việc th́ được ăn tiền thất nghiệp, về hưu th́ ăn hưu trí đến lúc già th́ ăn tiền già, không có việc làm th́ ḿnh có quyền ăn tiền xă hội.

Bạn là công chức, nếu lỡ chết th́nh ĺnh th́ bà xă được ăn tiền tử (death benefit), rồi c̣n ăn tiền bảo hiểm nhân thọ nữa cũng đủ trang trải chi phí tang lễ, bạn khỏi phải lo lắng thắc mắc làm chi cứ yên tâm nhắm mắt mà đi đi! Trên bàn ăn, nên ăn miếng nhỏ, ăn nhỏ nhẹ, ăn xong hăy nói để khỏi văng tùm lum làm mất thẩm mỹ ghê quá! Đi ăn buffet, nên lấy vừa đủ ăn, ăn cho nó lỗ chỉ khổ cái bụng ḿnh, ăn hết mới đi lấy nữa, lấy nhiều ăn không hết bỏ tội chết đi! Ở xứ ḿnh, cũng như ở hải ngoại, trào nào cũng có tệ nạn ăn hối lộ, lớn ăn theo lớn, nhỏ ăn theo nhỏ. Nạn bè phái, ăn chặn của công, ăn ḅn, ăn rút tiền viện trợ, tiền cứu trợ là chuyện rất phổ biến như ăn cơm bữa vậy.

Thực là ngồi mát ăn bát vàng, khỏe re! Mấy năm gần đây trong nước cũng như ở hải ngoại đă bộc phát ra dịch …quyên góp tiền từ thiện một cách ồ ạt vô tư lạ thường. Phải chăng cái dịch vụ kinh doanh từ thiện (charity business) nầy là một lối kiếm tiền mới mẻ đầy tính sáng tạo? Nào là giúp thiên tai băo lụt, trẻ mồ côi khuyết tật, người già mổ mắt, xây chùa, sửa nhà thờ, cất trường học, giúp đàn bà bị chồng vũ phu ngược đăi, thầy cô, bạn bè đau yếu vv….

Mạnh ai nấy quyên nấy góp, rất hăng hái, hồ hởi phấn khởi làm việc nghĩa hết ḿnh hết mẩy thấy mà dễ nể… Ai dám nói dân ḿnh không có giàu ḷng nhân ái đâu? Lâu lâu cũng có x́ ra vài vụ lem nhem nầy nọ, nhưng rồi thiên hạ ai cũng nghĩ đại khái là: “có ít c̣n hơn không!” hoặc là “người ta ăn th́ c̣n, ḿnh ăn th́ mất”, hoặc “gieo nhân nào gặt quả nấy” theo tinh thần Phật Giáo, ư nói làm phước th́ sẽ gặp phước vv…nên rồi đâu cũng lại vào đó thôi! Trong nước th́ vợ công nhân viên biên chế (bên nầy Tây Mẽo gọi là permanent) th́ ăn theo chồng.

Những kẻ ăn trên ngồi trước lúc nào cũng hưởng nhiều quyền lợi và bổng lộc v́ biết nguyên tắc ăn chia cho cấp trên cấp dưới, vui vẻ cả làng. Cũng có một hạng người háo danh ăn cơm nhà đi lo chuyện bao đồng của thiên hạ, lăng xăng rối rít chạy tới chạy lui cho ra vẻ ta đây. Cũng có người bợ đít, vác ngà voi ăn bă mía mong kiếm chút cháo! Làm chuyện ǵ th́ cũng bị họ đ̣i ăn tiền trà nước, ăn tiền đầu tiền đít, ăn hai đầu, có khi gọt ḿnh sát ván mà c̣n nói toàn là ơn với nghĩa không hà! Lúc đi vượt biên th́ bị đ̣i ăn toàn cây, mà phải là cây ba số 9 (vàng Kim Thành).

Có khi tiền họ đă lấy đủ nhưng ăn trớt không thèm giúp đỡ, có khi họ c̣n bỏ rơi ḿnh ở lại một cách không kèn không trống nữa. Đúng là quân bất lương cái đồ ăn cướp! Sau 75, nhà nước hô hào chính sách ăn no mặc ấm, ăn chắc mặc bền sau nầy rồi mới có thể nói đến chính sách ăn ngon mặc đẹp, ăn sung mặc sướng được! Thời buổi khó khăn đó lo cái ăn cái mặc cũng đă hụt hơi rồi c̣n sức đâu mà làm những chuyện ǵ khác, lại có người bị xuống dốc đâm thất chí, đổi tánh trở thành ít ăn ít nói, lầm lầm ĺ ĺ suốt ngày để… suy nghĩ về hoàn cảnh, về thời cuộc, về nhân t́nh thế thái vv.., nhưng có người cũng biết an phận thủ thuờng, nín thở qua sông, chờ…

Trong đời sống hằng ngày, đa số dân chúng VN phải chịu cảnh ăn dặm, ăn độn khoai ḿ, bo bo để cầm hơi, và cong lưng đạp xe đạp xe máy suốt ngày, nắng cũng như mưa. Nhờ cái môn thể thao exercise bắt buộc và bất đắc dĩ nầy mà rất tốt cho sức khỏe nên ít ai bị béo ph́ như tụi Tây tụi Mẽo! Ai ăn ngay nói thẳng dễ sinh mích ḷng, dễ bị thiên hạ ganh ghét, và có khi c̣n bị trù ẻo nữa. Ăn nói tráo trở lật lộng là nói thế nầy mà lại làm thế kia! Cửa hàng ăn uống mọc lên khắp phố phường, sáng trưa chiều tối đều đầy nhốc người ngồi ăn nhậu, ăn tục nói phét, kẻ mạnh ăn hiếp kẻ yếu.

Trong cảnh khốn cùng cũng c̣n có người thức thời, nhiều sáng tạo, nhảy ra làm ăn, trước thử làm chơi, sau thành ăn thiệt, người khác thấy vậy cũng nhào vô ăn có nhưng đâu phải là dễ ǵ… Dân kinh tế mới ùn ùn kéo về ăn bám thành phố, ăn bờ ngủ bụi gây cảnh xô bồ hỗn độn khắp nơi. Tệ nạn ăn trộm, ăn cắp, ăn cướp diễn ra hà rầm bất kể ngày đêm, nhất là trong các xóm b́nh dân có nhiều ngơ ngách ăn luồng ăn thông với nhau. Gái ăn sương, chị em ta, chị t́nh hay gà móng đỏ ăn mặc diêm dúa, tụ tập nơi các quán ăn quán nhậu mời mọc khách mua hoa. Bỏ cơm nhà ăn cơm chợ đổi món, ăn bánh trả tiền đổi bữa, dù trời nắng gắt bạn vẫn phải nhớ bận áo mưa đàng hoàng nghe bạn, nếu không dám bị bể ống khói bất tử hay mầm Sida ăn ṃn tâm cang t́ phế thận ắt phải thác thôi, chừng đó có ăn năn th́ cũng đă muộn rồi!

Có bạn có tí máu văn nghệ th́ trốn vợ nhà, chạy t́m ḅ lạc chở đi.. ăn chè khoái hơn. Bà nhà biết được th́ kể như bị ăn đ̣n. Ông dám ăn vụng th́ bà cũng dám nhảy rào trả đũa, ông ăn chả th́ bà ăn nem, huề cả làng! T́nh h́nh như thế mà cũng có người nhờ tiền chôm chĩa nên họ dám ăn xài phung phí, ăn chơi phè phởn, họ chỉ biết ăn sung mặc sướng chớ đâu bao giờ chiụ ăn cực ăn khổ đâu. Có lẽ họ thấm nhuần câu tháng giêng là tháng ăn chơi, và theo họ th́ trong năm chỉ có 12 tháng giêng để cho dễ tính dễ nhớ mà thôi. Ngược lại cũng có người nghèo tận xác đi, ḿ gói, ḿ Ramen, ḿ hành, ḿ hai cua, ḿ Kung Fu, ăn liền làm chuẩn, giúp họ ăn qua ngày cầm hơi đỡ dạ!

Chùa chiền th́ bị bọn ăn xin ăn mày vây kín suốt ngày. Đi chùa lễ Phật mà cũng có người chưa tỉnh vẫn c̣n mê, c̣n chấp ngă ăn nói khó nghe, mở miệng ra là Mô Phật nhưng hễ ai nói đụng tới ḿnh th́ sân si ùn ùn sụt sụt nổi lên. Đôi khi họ lại hay nói xấu người nầy, dèm pha chê bai kẻ khác, hơn thua nhau từng tiếng một, nói bóng nói gió, nói móc ḷ móc họng, nói cao nói thấp, quên cả Bát Chánh Đạo ở tận đâu đâu... Người ta nói thà ăn mặn nói ngay c̣n hơn là ăn chay mà nói dối! Chợ búa th́ ê hề món ăn, có thứ ăn sống, ăn chín, có thứ ăn nóng, ăn lạnh,thứ ăn khô,thứ ăn nước. Hủ tiếu th́ có người thích xào khô, nhưng cũng có người thích xào ướt, thường th́ ăn khô trước rồi ăn ướt sau mới đúng điệu là kẻ sành ăn. Ăn sáng, ăn trưa, ăn chiều, ăn tối không sợ thiếu món nào cả!

Cũng có người thừa nước đục thả câu, đầu cơ tích trử, có khi ăn phải thức ăn bẩn th́ bị ngộ độc thực phẩm ngả bệnh cả lũ. Vậy, ăn uống phải cho cẩn thận kỹ lưỡng để khỏi bị chết oan v́ bệnh ṭng khẩu nhập! Có người cũng nghĩ là trong đời, ăn uống là ba cái chuyện lẻ tẻ ăn nhầm ǵ mà phải bận tâm. Trong gia đ́nh cũng có những người ăn uống rất khó khăn, kén chọn nầy nọ, đ̣i hỏi đủ điều, hạch sách vợ con đủ thứ, tưởng ḿnh là vua trong nhà. Nếu chẳng may ngả bệnh, lên máu, tiểu đường, sợ chết mới nghe lời bác sĩ chịu đấm ăn xôi ghép ḿnh ép bụng miễn cưỡng ăn kiêng.

Cũng có cha sao hay quá xá cở v́ có thể bắt nạt vợ nhà làm việc thấy bà, c̣n ḿnh th́ phè phỡn ăn no ngủ kỹ, số sướng thật có lẽ cha nội nầy đẻ bộc điều hay v́ nhờ kiếp trước khéo tu nên được hưởng quả kiếp nầy chăng? Có người thường có lộc ăn, bạn bè lôi kéo đi ăn nhậu suốt ngày hoặc được biếu xén đủ thứ món ngon vật lạ, có lẽ nhờ số tử vi có sao Lộc tồn, Thiên Trù, Hóa Lộc, Tấu Thư chiếu mệnh. Có cha th́ phớt tỉnh ăn glê, không quan tâm đến thế sự thăng trầm, ăn sao cũng được, ăn ít ăn nhiều cũng vậy, không khen ngon mà cũng không chê dở, chán thấy mồ, có lẽ anh ta đang tu thiền hoặc đang bị bệnh tâm thần ǵ đó! Cũng có cha tánh cẩu thả, ăn ở bầy hầy, ăn trây ăn trét, khiến bà chị bực ḿnh v́ phải dọn dẹp trối chết, mệt thấy mồ tổ, sanh đổ quạu, cáu có điện xẹt bất tử cũng dễ hiểu mà thôi! Trong thảm cảnh vượt biên, rất nhiều đồng bào ḿnh đă từng nếm qua rồi, ăn dụm để dành, được ăn cả ngă về không, năm ăn năm thua, có bao nhiêu tiền vàng đều chụm vô hết cũng chỉ v́ hai chữ tự do vô giá (freedom is priceless).

Có người th́ t́m cách bán nhà bán cửa về quê cạnh sông cạnh biển ăn gửi nằm nhờ, ăn chực nằm chờ, ăn gió nằm sương nhà bà con để chờ có dịp là vọt liền lập tức. Nếu lỡ đi không lọt th́ phải ủ tờ (ở tù), bị nhốt ở chấp pháp, bắt lao động thấy bà, nếu khéo chạy chọt đút lót th́ được thả mau, c̣n xui hơn th́ đôi ba năm nằm ấp, rồi cũng được thả về, nhưng phải làm tờ tự kiểm nay đă ăn năn hối cải, tui xin chừa, tởn lắm rồi. Được tạm tha trả về nguyên quán làm ăn, gom góp tiền bạc chờ ít lâu có cơ hội là lại… vọt nữa! Đúng là bắt cóc bỏ dĩa… Có người không may th́ làm mồi cho cá mập ăn mất xác hoặc đi chầu Hà Bá Diêm Dương. Hồi hợp, lo âu mất ăn mất ngủ hổng kể xiết trong thời gian chuẩn bị nằm chờ ở nhà, thật là trần ai lai khổ, ngậm bồ ḥn nuốt đắng, nín thở qua sông.

Ngoài biển th́ hải tặc Thái Lan muốn ăn tươi nuốt sống ḿnh, nhảy qua ghe kiếm ăn, mă tấu súng ống dao búa đầy người, hăi hùng lắm bạn ơi, thiếu điều muốn tè tại chỗ. Mà đâu phải chỉ có một lần đâu, thằng nầy đi th́ báo cho thằng khác đến ăn hàng tiếp. Các bà các cô khiếp quá phải lấy dầu lấy mỡ lấy cả đồ dơ, thoa trét khắp ḿnh mẩy cho tụi nó ghê nó tởm mà tha cho. Cầu Trời, khẩn Phật, cầu Chúa, cầu xin Cô Cậu, xin người khuất mày khuất mặt hăy xót thương, phù hộ che chở cho tui tai qua nạn khỏi, ai giúp cũng welcome hết, nguyện khi thoát nạn sẽ xuống tóc ngay lập tức, ban ngày ăn chay ăn lạt, lần chuỗi niệm Phật một tháng không sót một ngày. Xin hứa danh dự mà!

Có người ở nhà cũng tự hỏi, không biết ăn cái giăi ǵ mà bọn họ phải liều mạng trốn đi như vậy ḱa? Cuộc đời thay đổi đổi thay, tới được bến bờ tự do, nhiều người bắt đầu lột xác cho hợp với phong cách của miền đất hứa, có người cũng đi quá đà….Luân thường đạo lư Đông phương đảo lộn nhường chỗ cho tự do cá nhân và giá trị kim tiền vật chất của xă hội Tây phương. Hai ba chục năm sau có người c̣n nuốt lời hứa buổi ban đầu, không nhớ v́ sao ngày xưa ḿnh phải khổ thân liều mạng bỏ xứ trốn đi tỵ nạn! Tại Canada nghe nói có người vừa ăn tiền xă hội và cũng vừa làm chui ăn gọn, lănh tiền mặt khỏe ru bà rù! Có người ăn trắng mặt trơn không biết tiền của từ đâu mà họ sống phủ phê quá, ăn không ngồi rồi, nhàn rỗi đi ngồi lê đôi mách chuyện của thằng cha nầy con mẹ kia!

Tại Bắc Mỹ, cũng có một số người xâm ḿnh bất chấp luật pháp, mua nhà mới để trồng cỏ (cần sa) dưới hầm nhà (basement). Vốn một lời mười. Họ đi du lịch VN hà rầm (có người c̣n gọi đó là Việt cỏ), đi du lịch như đi chợ chớ đâu có phải cực khổ kéo cày kiếm ăn như bọn ḿnh đâu. Ham chưa! Nói vậy chớ láng cháng bọn họ cũng bị đồng bọn hay băng đảng khác thanh toán cho ăn kẹo đồng như chơi v́ ăn chia không điệu hoặc v́ tranh ăn với nhau! Băng đảng xă hội đen gây khốn đốn khắp nơi, họ thường cắt máu ăn thề trung thành sống chết có nhau vv… Trai gái thời bi giờ th́ ăn ở trước cho sướng đă, thử cho biết mùi đời coi có hợp gu không, sau đó mới tính tới chuyện cưới hỏi cho vừa ḷng mẹ cha!

Chuyện làm mai làm mối ăn đầu heo dường như hiếm thấy xảy ra ở cái thời buổi nầy! Mà theo giới trẻ th́ hổng cưới hỏi th́ cũng hổng có sao, đỡ rắc rối sau nầy, đúng với câu mà nhiều kẻ phải gió thường nói “Cưới hỏi là nguyên nhân của ly dị. Nếu hổng có cưới th́ làm ǵ có ly dị được!” Khác với bọn trẻ ngày nay, tụi ḿnh ngày xưa hễ lấy ai là để ăn đời ở kiếp với nhau, chớ có phải đâu vui th́ ở c̣n buồn th́ bye bye. Ngày nay đúng là con cái đặt đâu th́ cha mẹ hoan hỷ ngồi đó đừng có lộn xộn! Ngày xưa chuyện vợ bé vợ mọn cũng rất phổ biến thường xảy ra hà rầm như ăn cơm bữa, đâu phải ai cũng… trắng trơn ǵ đâu. Mà cũng tại xă hội hồi đó chấp nhận trai năm thê bảy thiếp chớ biết sao bi giờ.

Đâu phải ngày trước tụi ḿnh hay ho ǵ hơn tụi nhỏ ngày nay đâu, cũng khắc khẩu, cũng xực nhau hà rầm, đấm bàn, đá ghế, chén dĩa bay vèo vèo, con cái khóc thé lên náo loạn cả xóm, cũng mầy mầy, tao tao, ông ông, bà bà, đồ nầy đồ kia, cho đỡ tức, rồi sau đó th́ bà ngồi khóc xụt xịt ở nhà bếp, c̣n ông tịnh khẩu ph́ phà điếu thuốc ở salon, chờ sóng lặng gió êm, họ kéo nhau…lên giường làm lành với nhau, sáng ra nh́n mặt tủm tỉm cười mí nhau. Xí!

Con cái bên nầy cũng khó dạy ghê, cậu ấm cô chiêu là vua con trong nhà mà, ăn xài thả cửa, ăn bận phủ phê theo mốt theo miết, có ǵ th́ có bố mẹ lo, không lo ăn học đàng hoàng, không biết ăn năn hối cải, tối ngày ăn chơi, lêu lỏng, cà nhỏng khắp nơi, hay căi bướng, ăn nói th́ cộc lốc phan ngang bửa củi, toi toi, moi moi, you you ,me me không biết lễ phép chút nào hết. Cha mẹ nào dám cho tụi nó ăn bộp tay hay cho chúng ăn roi vào đít đâu, lỡ chúng gọi 911 kêu phú lích tới th́ rắc rối lắm! Lỗi cũng tại tía má quá cưng chiều con, không biết dạy chúng mà thôi, ai biểu ham vui đẻ nó ra làm chi th́ phải ráng chịu cho quen.

Tuy nói vậy chớ phần đông con cái VN ở bên nầy rất chăm chỉ học hành, siêng năng nổi tiếng, rất thành công trong học vấn, ăn nên làm ra hết, làm Tây Mẽo phải lé mắt thán phục ganh tị người tỵ nạn VN quá đỗi. Cũng có đứa kiếm việc làm hoài mà không có đành phải ăn bám ở nhà cha mẹ vô hạn định chớ biết làm sao bây giờ, nó là con ḿnh mà, nó c̣n ở với ḿnh là ḿnh có phước lắm đó, chớ nên than vắn than dài làm chi, nếu là Tây th́ cha mẹ nhắc khéo biểu đứa nhỏ ra riêng, nhưng thường th́ thằng nhỏ hay con nhỏ cũng tự động đi mướn apt ở riêng cho nó được tự do, để bố mẹ khỏi nầy nọ nực lắm, cuối tuần nếu hết tiền hết đồ ăn, đói quá th́ vọt về cầu cứu với mommy!

Trong đời sống gia đ́nh, ăn chung hay ăn riêng cũng tùy…, đôi khi bà nhà lại nổi chứng biếng ăn bất tử, bạn hăy lén mở tủ lạnh coi 2 cái bánh bao mua ở phố tàu c̣n có đó hay không? Bạn hăy tự kiểm lại ḿnh coi có làm ǵ cho bả hờn bả giận hay không? Ráng năn nỉ, quỳ hai gối chống hai tay chịu lỗi tưới hột sen, hứa lèo hứa cuội đại đi, thề bán sống bán chết đi, không sao đâu, bà chị cảm động quá, chỉ chờ có bấy nhiêu thôi, rồi bảo đảm bả sẽ lại ngồi bàn với bạn đó, vui vẻ cả làng rồi sau đó th́ tịch t́nh tang đưa nàng vào cơi thiên thai! C̣n có chị kia, không thấy chồng đâu cả, nhưng bụng chị càng ngày càng ph́ng to ra như trái ballon, không biết chị đă ăn nằm với ai vậy cà?

Có lẽ quen ăn không quen nhịn mà lại quên uống thuốc nữa nên vướng phải cái bầu ráng mà chịu! Đúng là ḿnh ṭ ṃ ḍm ngó chuyện của người ta quá xá rồi đó nghen! Con nít nhỏ thấy người lớn đang ăn mà đứng nh́n lom lom cái miệng, bộ muốn ăn chực hay sao? Thức ăn vụng rơi rớt mà lượm lên ăn th́ gọi là ăn mót. Hồi trước lúc c̣n ở bên nhà, tui thường nghe người lớn chế ngạo những đứa nhỏ nào vừa khóc rồi lại vừa cười ngay sau đó, là “lêu lêu mắc cở vừa khóc vừa cười ăn mười cục cức”.

Bên này, đi ăn cưới, trước tiên là phải nhớ bỏ bao thơ tiền vào thùng, rồi kư sổ lưu niệm, sau đó th́ xề qua chụp ảnh với cô dâu chú rể. Đôi trẻ chụp h́nh rất ăn ảnh như đôi tài tử Hongkong vậy, chả b́ với hai bác như hai cây tre già xế bóng! Các vợ chồng già, con cái đă lớn đều đi hết rồi, buồn chán thấy mẹ nên lâu lâu bày đặt ăn mừng kỷ niệm 25 năm ngày cưới, ngày sinh nhật, rồi mừng ngày về hưu, lễ thượng thọ, lễ vàng (noce d’or), lễ bạc (noce d’argent) rồi lại lễ mừng vào xuân, vào hạ, vào thu, thậm chí có cặp c̣n tổ chức tiệc cưới của ḿnh lại cho vui, hâm nóng lại t́nh già mà có người c̣n gọi là hấp hôn (chớ không phải hấp hối) hay tune up ǵ đó.

Mục đích chính của ba cái vụ vừa kể là để các bạn già tụi ḿnh có dịp gặp lại nhau ăn nhậu, đấu láo, nói chuyện tào lao đẩy đưa, hát cho nhau nghe, rồi ôm nhau nhảy nhót cho nó giăn gân giăn cốt để quên là ḿnh già! Các bà th́ được dịp công khai ăn diện, ăn bận coi cũng mướt mắt lắm, đeo toàn đồ giả, đi tới đi lui ẹo qua ẹo lại. Có bà, bận áo hở lưng, có bà hở ngực, có bà th́ củng ca củng cởn thật là hết xẩy, rồi lại c̣n ỏn a ỏn ẻn chầm chậm bước lên sân khấu cất giọng oanh già hát bản Anh cho em mùa xuân, rất ăn khách, bên dưới th́ từng cặp ôm nhau xà nẹo, d́u bước nhau lả lướt xập x́nh trong nhịp điệu tango.

C̣n ở các bàn th́ thiên hạ cứ tự nhiên nói chuyện rần rần rào rào như cái chợ vậy.Vui lắm! Có chị ăn nói ngọt ngào truyền cảm nên thường được mời làm em xi (MC). Mấy anh chị đă bỏ nhiều công phu luyện tập, nhưng đôi khi hát cũng không ăn khớp với nhau làm cho ông thầy đờn lắc đầu xụ mặt buồn xo tiu nghỉu… Theo thời gian dám có nhiều anh chị hát ăn đứt ca sĩ thứ thiệt lắm đó, có người xấu miệng gọi các anh các chị ca sĩ mới nầy là “ca sĩ cậu mợ”? Rồi cũng có những ngày Chúa Nhật cả nhóm rủ nhau đi câu cá cho vui, ngồi chờ cả buổi, vừa mỏi lưng, vừa bị muổi cắn thấy mồ nhưng cá chỉ ăn bóng mà không có con nào chịu ăn mồi ǵ cả!

Nghĩ lại ông bà ḿnh rất chu đáo trong việc dạy con dạy cái. Nào là cá không ăn muối cá ương, con căi cha mẹ trăm đường con hư. Nào là ăn cây nào rào cây nấy, uống nước nhớ nguồn, ăn trái nhớ kẻ trồng cây, ăn chắc mặc bền, khéo ăn th́ no, khéo co th́ ấm, ăn ít no dai ăn nhiều tức bụng, vv… Có người biết trọng lễ nghĩa, có trước có sau, nhưng cũng có những hạng người ăn cháo đá bát, ăn bớt, ăn hớt tiền công quỹ, ăn hối lộ công khai. Ăn chĩa là những ai không chịu xắp hàng như mọi người mà lại nhào vô ngang hông để giành đồ ăn. Ai ăn khỏe quá th́ được so sánh ăn như Tạ Hầu Đôn. C̣n ăn yếu quá th́ gọi là ăn như mèo liếm vậy. Qua bên nầy hơn 26 năm rồi mà tui vẫn thỉnh thoăng khoái ăn sang (sáng ăn khoai).

H́nh như củ khoai lang, và củ khoai ḿ nó gợi lại trong tui những ǵ thân thương nhứt của quê hương. Khoai Tây đối với tui không là ǵ cả! Người ta thường nói đàn bà con gái thường ưa ăn hàng, ăn quà, ăn vặt hơn đàn ông con trai, không biết có đúng không? Nếu không phải th́ thôi, xin các chị đừng bắt lỗi tui tội nghiệp! Khi lănh lương, phải biết làm kế hoạch ăn tiêu trong tháng cho chắc ăn để khỏi bị thiếu hụt bất tử! Trong kỳ bầu cử vừa qua, hai ứng cử viên đă ăn miếng trả miếng rất sôi nổi, nhưng xét cho cùng cả hai cha đều nói phét hết, hứa lèo hứa cuội cho dân chúng ăn bánh vẽ để giành ghế tổng thống mà làm cha thiên hạ.

Có ăn th́ có chịu, có khi lên voi th́ có ngày ắt phải xuống chó mà thôi, có ǵ lạ đâu. Chờ xem! Mua nhà mua xe th́ bị người dẫn mối ăn tiền c̣ (commission), ăn tiền đầu, ăn huê hồng 5-7 %, đâu đâu cũng là đầu tiên tiền đâu. Vợ chồng son, ít thời giờ, nên ăn cơm tháng cho nó tiện. Lỡ thiếu tiền th́ năn nỉ họ cho ḿnh ăn chịu ít ngày, chớ không nên ăn quịt của người ta. C̣n em út, bồi bếp nhà hàng th́ ăn tiền bo tiền tip. Cờ bạc là bác thằng bần, đánh lớn thua lớn, đánh nhỏ thua nhỏ, đánh đâu thua đó, lỡ cháy túi th́ có bọn cho vay ăn lời cắt cổ (1 ăn 10)! À, c̣n cái nầy nữa, các bạn nào có đi du lịch Bangkok nhớ t́m tiệm cơm đút ăn một lần cho biết với người ta.

Nhà hàng được ngăn ra làm nhiều pḥng nhỏ riêng biệt, vô đó sẽ có em đút cho ăn, kẹt một cái là không tiện cho mấy bà đi theo v́ rắc rối lắm, biết mầm sao bi giờ? Người ta thường hay nói: ăn cơm Tàu, ở nhà Tây, lấy vợ Nhật Bổn là ba cái ước mơ của đàn ông trên đời này. Tui thấy nó không được đúng cho lắm. Ăn cơm Tàu, tui ăn hoài, món nào cũng như món nấy, toàn là mỡ dầu không hà, vừa ngán mà lại cũng vừa sợ cholesterol thấy mồ!

Nhà Tây, th́ tui cũng đang ở từ lâu, sướng th́ sướng thiệt v́ nhiều tiện nghi và rộng răi, nhưng phải ǵn giữ cho sạch sẽ ngăn nắp trong ngoài, chúa nhật thứ bảy lu bu hút bụi quét dọn trước sau trên dưới trong ngoài cũng mệt lắm đó chớ phải chơi đâu, mất mẹ nó hết cái weekend! C̣n cái món lấy vợ Nhật th́ tui bù trất chịu thua thôi, không hiểu các em Nhật Bổn có khác các em VN ở chỗ nào không mà sao thiên hạ có vẻ chiếu cố đến thế, tối lửa tắt đèn th́ nhà ngói cũng như nhà lá mà thôi, riêng tui chủ trương không ǵ hơn cây nhà lá vườn, ăn cơm nhà vẫn hơn cơm tiệm đúng với câu: “Ta d́a ta tắm ao ta, dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn” hay “Chim quyên ăn trái nhản ḷng, thia thia quen chậu vợ chồng quen hơi”!

 

Tiếng Việt thật là thâm thúy bao la và súc tích biết bao! Tui vẫn c̣n nhớ câu Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời trong một bài hát do ca sĩ Anh Ngọc hát từ lâu lắm rồi. Dù ở đâu cũng vậy, ḿnh ráng ǵn giữ tiếng mẹ đẻ của ḿnh! Tiếng Việt c̣n th́ dân Việt c̣n, nhưng đôi lúc tiếng Việt ḿnh cũng phức tạp lắm. Khen cũng có thể là chê, là xỏ ngọt, nói vậy mà hiểu khác, nói vậy mà không phải vậy, nói xuôi phải hiểu ngược, nói phải hiểu là không, y ngữ bất y nghĩa, nói xuôi nói lái hiểu theo nghĩa trắng nghĩa đen ǵ cũng được như yêu nhiều th́ ốm, ôm nhiều th́ yếu chẳng hạn!

Đó các bạn thấy không, tiếng Việt ḿnh nó phong phú ghê hồn chưa, chỉ có thế mà ai muốn hiểu sao th́ hiểu./.

Nguyễn-Thượng-Chánh

Montreal,Canada

Xem : Tâm t́nh và kỷ niệm



 

[../include/bottom.htm]

Gia dinh Nông Lâm Súc Bảo Lộc -


Gia dinh Nông Lâm Súc Bảo Lộc - All rights Reserved. Designed by Sea-lion.
 

 
Nhấn nút "like" duới đây để ủng hộ NLS Bảo Lộc !